Fodd bynnag, mae'n rhybuddio mai dim ond os bydd arweinwyr gwleidyddol yn dysgu o gyrchfannau byd-eang lle mae twristiaeth yn cael ei defnyddio'n llwyddiannus i gynnal hunaniaeth a ffyniant lleol y bydd hyn yn digwydd.
Mae'r adroddiad, , yn tynnu sylw at enghreifftiau fel De Tyrol, lle mae refeniw ardoll a strwythurau llywodraethu cryf wedi helpu i ddiogelu treftadaeth ddiwylliannol ac ieithyddol y rhanbarth, yn enwedig o fewn ei cymunedau Ladineg eu hiaith, wrth wella profiad ymwelwyr a gyrru twristiaeth gwerth uwch.
Mae'r awduron yn dadlau y gallai Gwynedd, gyda'i hunaniaeth ddiwylliannol gref ei hun a'i chymunedau Cymraeg eu hiaith, elwa o fabwysiadu egwyddorion tebyg sef grymuso lleol, llywodraethu tryloyw, ac ailfuddsoddi strategol.
Mae'r ymchwil yn tynnu ar arfer byd-eang, cyfweliadau â rhanddeiliaid lleol, data economaidd cymharol ac arolwg mawr o barodrwydd ymwelwyr ledled Gwynedd i dalu ardoll.
Dywedodd yr economegydd a'r cyd-awdur Dr Rhys ap Gwilym, “Mae’r wers o leoedd fel De Tyrol yn glir: gall ardoll ymwelwyr weithio’n dda pan mae’n rhan o system ehangach sy’n ailfuddsoddi mewn diwylliant, seilwaith a llesiant cymunedol lleol. Mae gan Wynedd yr un potensial, ond i'w wireddu, rhaid i ddiwygiadau llywodraethu fynd law yn llaw â'r ardoll ei hun."
Ychwanegodd y cyd-awdur Dr Linda Osti, sydd wedi ymchwilio i lywodraethu twristiaeth ledled Ewrop, “Mae twristiaeth fwyaf llwyddiannus lle mae cyrchfannau’n mabwysiadu dull strategol, hirdymor. Sefydliadau Rheoli Cyrchfannau cryf, defnydd tryloyw o refeniw ardoll, a chyfranogiad cymunedol ystyrlon yw sylfeini twristiaeth gynaliadwy. Mae gan Wynedd gyfle nawr i adeiladu yr union beth hwnnw.”
Safbwynt rhanddeiliaid
Croesawodd Marc Roberts, Rheolwr Gyfarwyddwr Roberts Group Ltd, ddull cytbwys yr adroddiad, a galwodd am fwy o gefnogaeth i'r sector, “Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y ffaith bod sector twristiaeth Gwynedd yn tanberfformio'n economaidd ac yn nodi'r sector llety heb wasanaeth fel nodwedd strwythurol ddiffiniol o'r economi ymwelwyr leol. Mae'r sector hwn, sy'n cynnwys parciau gwyliau, safleoedd carafanau, gwersylla a llety hunanarlwyo, yn cyfrif am y rhan fwyaf o ymwelwyr sy'n aros ac yn gyfran sylweddol o werth twristiaeth yng Ngwynedd. Felly mae'n gwbl hanfodol bod Cyngor Gwynedd yn cydnabod yr angen nid yn unig i amddiffyn y sector hwn, ond i'w drawsnewid a'i gryfhau'n wirioneddol.
“Mae’r gwendidau a nodwyd yn yr adroddiad yn fwyaf gweladwy yn y diffyg difrifol o ran seilwaith sylfaenol ar draws y sir. Ochr yn ochr â hyn, mae diffyg clir o ran marchnata cyrchfannau cydlynol ac ymwybyddiaeth gyhoeddus. Ar hyn o bryd nid yw Gwynedd yn cyflwyno ei hun fel cyrchfan gydlynol, o ansawdd uchel gyda hunaniaeth na naratif cryf. Ni all busnesau unigol fynd i'r afael â hyn ar eu pen eu hunain. Mae'r rhain yn heriau ar y cyd sy'n gofyn am Sefydliadau Rheoli Cyrchfannau (DMOs) sydd â'r adnoddau priodol ac sy'n atebol, fel yr amlinellwyd yn yr adroddiad ac a ddangoswyd yn llwyddiannus mewn rhanbarthau eraill."
Prif ganfyddiadau
- Mae enghreifftiau rhyngwladol yn dangos bod ardoll ymwelwyr yn llwyddo pan gânt eu paru â llywodraethu cryf a buddsoddiad tryloyw.
- Mae sector twristiaeth Gwynedd yn arwyddocaol yn economaidd ond ar hyn o bryd yn tanberfformio oherwydd strwythurau tameidiog, tanfuddsoddi a chydlynu gwan.
- Mae ymwelwyr yn dangos goddefgarwch eang am ardoll gymedrol, er bod sensitifrwydd pris yn nodedig yn y segmentau gwersylla a theithio.
- Mae'r sector llety hunanarlwyo — parciau gwyliau, carafanau, gwersylla a hunanarlwyo — yn ganolog i economi twristiaeth Gwynedd ac mae angen buddsoddiad wedi'i dargedu i gryfhau perfformiad.
Sector twristiaeth cryfach
Mae'r adroddiad yn nodi argymhellion ymarferol gan gynnwys model llywodraethu haenog, refeniw wedi'i glustnodi’n benodol, adrodd tryloyw blynyddol, cydweithfeydd twristiaeth lleol, ac adolygiad ffurfiol ar ôl gweithredu'r ardoll.
Daeth Dr ap Gwilym i ben trwy ddweud, “Nid yw hyn yn ymwneud â chyflwyno treth. Mae'n ymwneud ag adeiladu sector twristiaeth cryfach, tecach a mwy gwydn i Wynedd. Gyda'r strwythurau cywir, gall yr ardoll chwarae rhan drawsnewidiol.”
Nodiadau i olygyddion
Datganiad cyllido: Derbyniodd y gwaith gefnogaeth ariannol gan Roberts Group Ltd, busnes wedi'i leoli ym Mhwllheli sydd â diddordebau yn y sectorau diwydiannol a thwristiaeth. Fodd bynnag, mae'r dadansoddiad yn asesiad academaidd annibynnol. Cadwodd Prifysgol Bangor reolaeth lwyr dros gynllun, canfyddiadau ac argymhellion yr ymchwil.